Birleşmiş Milletler (BM) ve Afrika Birliği (AfB), Sudan’daki ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmaların, insan hakları ihlalleri açısından son derece ciddileştiğini açıkladı. 4. yılına giren bu çatışmalar, BM’nin Sudan için oluşturduğu Uluslararası Bağımsız Araştırma Misyonu ile AfB Afrika İnsan Hakları Komisyonu (ACHPR-AU) tarafından yapılan ortak yazılı açıklamada dile getirildi. Açıklamada, Sudan’daki çatışmaların dördüncü yılına girmesiyle birlikte, uluslararası insan hakları ihlallerinin artarak devam ettiği ve bu ihlallerin hem HDK hem de Sudan Silahlı Kuvvetleri tarafından gerçekleştirildiği vurgulandı. Ülke genelinde şiddetin alarm verici seviyelere ulaştığı ifade edildi.
Nisan 2023 ortasında başlayan çatışmalar sonucunda, on binlerce sivilin yaşamını yitirdiği düşünülüyor. Açıklamada, bu çatışmaların “sistematik bir vahşet” ve uluslararası hukuk normlarının ihlali ile karakterize olduğu belirtildi. Ortak komisyonun yürüttüğü incelemelerde, Sudan ordusu ve HDK’nın yanı sıra diğer müttefiklerinin de insan hakları ve uluslararası insancıl hukuku ciddi şekilde ihlal ettikleri kaydedildi. Bu ihlaller arasında öldürmeler, keyfi gözaltılar, işkence ve yerleşim bölgelerine yönelik hava saldırıları, topçu atışları ve insansız hava aracı saldırıları gibi ayrım gözetmeyen saldırıların yaygın bir şekilde kullanıldığı ifade edildi.
Ayrıca, sağlık hizmeti sağlayıcıları ve insan hakları savunucuları gibi hayati öneme sahip kişilerin öldürüldüğü, yaralandığı ya da gözaltına alındığı bilgisi verildi. Her iki taraf da, karşı tarafla bağlantılı olduğu düşünülen bireyleri hedef alıyor. HDK’nın gerçekleştirdiği ihlallerin özellikle “yaygın ve sistematik” olduğuna dikkat çekilirken, bu ihlallerin yağma, cinsel şiddet ve etnik temelli hedef alma gibi organize yöntemler çerçevesinde gerçekleştirildiği vurgulandı.
Açıklamada, BM Araştırma Misyonu’nun Sudan’da uluslararası suçların işlendiği sonucuna vardığı belirtildi. HDK’nın aç bırakma gibi savaş suçları, yaygın tecavüz ve cinsel şiddet, zulüm ve insani yardımlardan mahrum bırakma gibi insanlığa karşı suçlar işlediği bildirildi. Ekim 2025’te Faşir’in ele geçirilmesi sırasında HDK’nın Zaghawa ve Fur topluluklarına yönelik kimlik temelli hedef alma faaliyetlerinin soykırım özellikleri taşıdığına dikkat çekildi. ACHPR-AU Araştırma Misyonu ise bu ağır ihlallerin yaşam hakkı, insan onuru, özgürlükler ve çeşitli temel hakların ihlali olduğunu tespit etti.
Sudan, 15 Nisan 2023’ten bu yana ordu ile dış destekli HDK arasında şiddetli çatışmalara tanıklık ediyor.
